Παρά το γεγονός ότι διανύουμε τον 21 ο αιώνα, εντούτοις η αποδοχή της επίσκεψης σε ψυχολόγο παραμένει ένα θέμα ταμπού. Φράσεις όπως, «έχω τους φίλους μου» , «δεν είμαι τρελός», «τι θα πει ο κόσμος» καθώς και πανομοιότυπες αυτών, είναι τα πρώτα μέσα πειθούς, αποδεκτά από το ευρύ κοινωνικό σύνολο που συντίνουν θετικά στο μην επισκεφθεί κανείς ψυχολόγο.
Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή. Ας μιλήσουμε για την υγεία και τα μέρη από τα οποία αυτή αποτελείται : την σωματική και την ψυχική. Μέρη διαφορετικά μεν, άρρηκτα συνδεδεμένα δε. Κάθε φορά που ανεβάζουμε πυρετό, βήχουμε, ζαλιζόμαστε, νιώθουμε αδυναμία συνηθίζουμε να απευθυνόμαστε στον αρμόδιο γιατρό (παθολόγο, νευρολόγο, ενδοκρινολόγο αντιστοίχως) ανάλογα την πάθηση. Στην περίπτωση όμως που νιώθουμε έντονο άγχος, αρνητικές σκέψεις, σωματικό πόνο, πένθος, απώλεια, βίωση τραυματικού γεγονότος, συζυγικές δυσκολίες, ανησυχία για το παιδί μας (ή άλλο μέρος της οικογένειάς μας) επίμονες σκέψεις, δυσκολία στις σχέσεις τί κάνουμε ; Δυστυχώς, τείνουμε να απομακρυνόμαστε από το να συνεργαστούμε με έναν ειδικό ψυχικής υγείας και να το αντιμετωπίσουμε.
Οι λόγοι για τους οποίους δεν πάει κάποιος σε ψυχολόγο είναι πολλοί. Ανάμεσα στους κυριότερους θα μπορούμε να αναφέρουμε καταρχήν, τον φόβο. Ζούμε σε μία κοινωνία που μας έχει στρεβλά πείσει ότι μόνο οι ψυχικά νοσούντες, αλλιώς «οι τρελοί» πρέπει, έχουν το δικαίωμα, επιτρέπεται, είναι απαραίτητο να κάνουν ψυχοθεραπεία. Αντιλαμβανόμαστε φυσικά ότι κάτι τέτοιο δεν είναι αλήθεια. Το ότι κανείς ζητά βοήθεια στο πρόβλημα ή την δυσκολία που του παρουσιάζεται σημαίνει ότι έχει την δύναμη αλλά και την λογική να το αντιμετωπίσει, συνειδητά. Εν συνεχεία, η έλλειψη πληροφόρησης για το τι είναι ψυχοθεραπεία και πώς αυτή μπορεί να βοηθήσει είναι, δυστυχώς, έκδηλη στις μέρες μας. Παρατηρούμε ότι αν και κάποιοι τομείς αναπτύσσονται ταχύτατα, και γίνονται αποδεκτοί πχ τεχνολογία, κάποιοι άλλοι αναπτύσσονται με πιο βραδείς ρυθμούς, ειδικά σε μία κοινωνία που δεν είναι έτοιμη για να βιώσει μία αλλαγή. Δεν είναι ξεκάθαρο το πώς μπορεί κάποιος που χρειάζεται ψυχολόγο, να βοηθηθεί. Δεν ξέρουν ποιον ειδικό να διαλέξουν, αφού έχουν άγνοια επιλογής κριτηρίων. Δεν είναι γνωστές στο ευρύ κοινό οι διαφορετικές μορφές ψυχοθεραπείας (συστημική, γνωσιακή-συμπεριφοριστική, ψυχοδυναμική κλπ) και σε ποιο πληθυσμό ή κατηγορία δυσλειτουργίας ταιριάζουν καλύτερα. Ένας ακόμη σημαντικός λόγος, είναι η πολύ γνωστή πεποίθηση ότι οι φίλοι κι οι συγγενείς αντικαθιστούν τον ψυχολόγο. Σίγουρα το προσωπικό υποστηρικτικό δίκτυο είναι αδιαπραγμάτευτα πολύτιμο. Δεν μπορεί όμως να συγκριθεί ο ψυχολόγος με την οικογένεια και τους φίλους. Οι τελευταίοι είναι εδώ να μας ακούσουν, να μας καταλάβουν και να μας ανακουφίσουν προσωρινά.
Ο ψυχολόγος από την άλλη είναι επαγγελματίας, που ουδέποτε αντικατέστησε την φιλική σχέση. Ο ψυχολόγος δρα συνεργατικά με τον θεραπευόμενο που είναι έτοιμος να διεκδικήσει την αλλαγή στην ζωή του, έτσι λοιπόν από κοινού τα δύο μέρη της θεραπευτικής σχέσης (θεραπευτής και θεραπευόμενος) κατανοούν, επεξεργάζονται κι επιλύουν «το πρόβλημα», παρέχοντας στον θεραπευόμενο ανακούφιση μακροπρόθεσμη κι όχι στιγμιαία. Τι είναι όμως αυτό που στην πραγματικότητα κάνει ο ψυχολόγος ; Σε καμία περίπτωση, ο ψυχολόγος δεν είναι εκεί για να σου υποδείξει τι να κάνεις ή τι να μην κάνεις. Είναι εκεί όμως δίπλα σου, υποστηρικτικά για να σε καθοδηγήσει να γνωρίσεις τον εαυτό σου, να συνειδητοποιήσεις τα δυνατά σου σημεία, να αναγνωρίσεις τα αδύναμά σου, να μάθεις να χτίζεις υγιείς σχέσεις, να καταφέρνεις να αποδευσμεύεσαι από τοξικές σχέσεις χωρίς ενοχές κ.α. Μέσα από όλα αυτά καταφέρνεις να αισθάνεσαι ανακούφιση, χαρά κι ικανοποίηση. Αλλά το κυριότερο, καταφέρνεις να γνωρίσεις, να αποδεχτείς και να αγαπήσεις τον πιο σημαντικό άνθρωπο της ζωής σου, τον εαυτό σου. Και δεν σταματάς στην γνωριμία, αλλά δημιουργείς μαζί του μια σχέση αγάπης, σεβασμού και φροντίδας, μία υγιή σχέση δηλαδή.
Χρέος λοιπόν όλων εμάς των ειδικών της Ψυχκής υγείας να μεταδώσουμε την αξία της φροντίδας εαυτού. Φροντίδα εαυτού, σημαίνει ποιότητα ζωής, απόρροια υγιούς ψυχικής αλλά και σωματικής υγείας.
Βάσω Σφονδύλη BSc in Psychology, UOA MSc in SHRM, ALBA Graduate Business School of Economics